25.07.2014 - 09:51

Gott sumar Melrakkasetrinu


Fram til þessa hefur sumarið gengið mjög vel á Melrakkasetrinu. Mikil og góð umferð ferðafólks var í Súðavík í júní og hafa heimsóknir í Melrakkasetrið aldrei verið fleiri í einum mánuði síðan það var opnað í júní 2010. Það sem af er júlí mánuði hefur einnig gengið mjög vel og talsverð aukning í komu ferðamanna á milli ára.Er hér bæði um fjölgun gesta frá skemmtiferðaskipum sem koma í ferð um Álftafjörð og ekki síður hefur orðið mikil fjölgun á ferðafólki sem ferðast á eigin vegum. Margir koma við á leið sinni í gegnum Súðavík en aðrir koma gagngert vestur á firði til að heimsækja Melrakkasetrið og fræðast um melrakkann.

 

Í sumar hefur verið farið í tvær rannsónaferðir á Hornstrandir. Hin fyrri var farin um miðjan júní og dvalið í tvær vikur í Hornvík og Hlöðuvík. Fyrri vikuna var dvalið í Hornvík og ábúð óðala sem og frjósemi og ásigkomulag refa könnuð. Einnig voru þar vöktuð þrjú greni og fylgjast með viðbrögðum dýranna, sem þar búa, við áreiti ferðamanna.

Seinni vikuna var dvalið í Hlöðuvík og ábúð á óðölum í Kjaransvík, Hlöðuvík og Hælavík könnuð sem og frjósemi dýra sem þar fundust. Allt töku 8 manns þátt í ferðinni, tveir starfsmenn Melrakkasetursins og 6 sjálfboðaliðar.

Seinni ferðin var farin fyrrihlutan í júlí og stóð yfir í eina viku. Dvalið var í Hornvík og sömu greni vöktuð og í júní ferðinni og fylgst með hvort atferli dýranna væri annað þegar ferðamannastraumur væri orðinn meiri. Alls tóku fimm manns í ferðinni, einn starfsmaður Melrakkasetursins og fjórir sjálfboðaliðar.

Hér má sjá nánari upplýsingar um rannsóknaferðina í júní.

 

 

26.05.2014 - 22:17

Doktor Ester Rut Unnsteinsdttir


Mánudaginn 19. maí síðast liðin varði Ester Rut Unnsteinsdóttir doktorsritgerð sína í líffræði við Háskóla Íslands.

Verkefnið ber heitið „Íslenska hagamúsin Apodemus sylvaticus: stofnbreytingar og takmarkandi þættir á norðurmörkum útbreiðslu“ (The wood mouse Apodemus sylvaticus in Iceland: population dynamics and limiting factors at the northern edge of the species’ range).

 

Leiðbeinendur Esterar voru þeir Dr. Páll Hersteinsson (1951-2011), dýravistfræðingur , prófessor í spendýravistfræði við Líf- og umhverfisvísindadeild Háskóla Íslands og Dr. Tómas Grétar Gunnarsson, vistfræðingur,  forstöðumaður Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Suðurlandi.

 

Andmælendur vour  Dr. Ian Montgomery, prófessor í dýravistfræði  við Queen´s Háskólann í Belfast, N-Írlandi og Dr. Frauke Ecke, vistfræðingur og vísindamaður við sænska Landbúnaðarháskólann í Uppsölum, Svíþjóð.

 

Doktorsnefndina skipuðu Dr. Páll Hersteinsson (1951-2011), dýravistfræðingur , prófessor í spendýravistfræði við Líf- og umhverfisvísindadeild Háskóla Íslands,  Dr. Tómas Grétar Gunnarsson, vistfræðingur,  forstöðumaður Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Suðurlandi, Dr. Arnþór Garðarsson, dýrafræðingur, prófessor emeritus við Líf- og umhverfisvísindadeild Háskóla Íslands og  Dr. Rolf A. Ims, dýravistfræðingur, prófessor í vistfræði norrænna svæða við Háskóla heimskautafræða í Tromsö í Noregi.

 

Athöfninni stjórnaði Dr. Anna Dóra Sæþórsdóttir, dósent og starfandi deildarforseti Líf- og umhverfisvísindadeildar Háskóla Íslands.

 

Ágrip
Hagamúsin er kjörin til rannsókna á takmarkandi þáttum og stofnvistfræði á nyrstu mörkum útbreiðslu. Hagamúsin barst til Íslands með fyrstu mönnum á eða fyrir 10. öld en landið liggur norðar en náttúrleg mörk tegundarinnar og engin önnur nagdýr eru jafn útbreidd í villtri náttúru landsins.

 

Markmið rannsóknarinnar var að kanna hvaða þættir hafa áhrif á stofnvistfræði íslensku hagamúsarinnar. Í þeim tilgangi voru mýs veiddar, merktar og endurveiddar í reglubundnum veiðilotum á tveimur ólíkum búsvæðum: túnum á Kjalarnesi og blönduðu skóglendi að Mógilsá, bæði á Suðvesturlandi.

 

Rannsókn þessi leiddi í ljós sterkar vísbendingar um að hagamúsastofninn á Kjalarnesi takmarkaðist óháð þéttleika. Í skóglendinu að Mógilsá voru hins vegar þéttleikaháðir þættir líklegri til að ráða stofnstærð hagamúsa eins og þekkt er á svæðum nær miðju útbreiðslusvæðis tegundarinnar í Evrópu. Samanburður þessara tveggja búsvæða sýnir að skóglendið er langtum hagstæðara fyrir hagamýs en túnin á Kjalarnesi. Í skóginum er þéttleikinn mun meiri, lífslíkur eru óháðari veðri og stöðugri, líkamsþyngd er meiri og fæða hugsanlega betri. Allt eru þetta þættir sem skipta máli fyrir afkomu músanna.

 

Á vorin og fyrri hluta sumars reyndist afar erfitt að veiða nógu margar mýs til að geta metið stofnstærð og fyrir aðra tölfræðilega úrvinnslu. Um haustið veiddist hins vegar vel af músum á öllum aldri og hægt var að greina gögnin og gera ýmsa útreikninga eftir aldri og búsvæðum músanna. Þar sem stofnmatið er byggt á veiðigögnum sem svo erfitt reynist að ná þegar stofninn er lítill að vori var þróuð ný aðferð til að leysa vandann. Með þessari leið tókst að sýna fram á stofnvöxt um 100 dögum fyrr en hægt var með hefðbundnum stofnvistfræðilegum aðferðum. Þessi rannsókn hefur sýnt fram á að hægt er að nota gögn úr lífgildruveiðum frá tímabilum þegar vel veiðist til að meta stofna smárra nagdýra á tímabilum þegar lítið veiðist.

 

Niðurstöðurnar koma að gagni við stofnmat og eru ekki síður áhugaverðar í ljósi verndunarsjónarmiða og þegar unnið er með fágætar tegundir. Niðurstöður þessarar rannsóknar eru mikilvægt innlegg hvað varðar þekkingu á vistfræði náttúru og dýralífs á norðlægum slóðum.
 

Um doktorsefnið
Ester Rut Unnsteinsdóttir er fædd í Hafnarfirði árið 1968. Hún lærði tækniteiknun í Iðnskóla Reykjavíkur og starfaði hjá Glámu/Kím arkitektum frá 1989 en ákvað að söðla um og lauk stúdentsprófi frá Fjölbrautarskólanum í Garðabæ árið 1994 og B.Sc. próf í líffræði frá Háskóla Íslands vorið 1999. Eftir það starfaði Ester sem náttúrufræðikennari og lauk kennslufræði á framhaldsskólastigi við Kennaraháskóla Íslands vorið 2005.

Ester hefur sinnt rannsóknum á refum á Hornströndum í samstarfi við Háskóla Íslands og Náttúrustofu Vestfjarða frá árinu 1998.

Haustið 2007 stofnaði hún, ásamt samstarfsaðilum, Melrakkasetur Íslands ehf. og starfaði þar sem forstöðumaður þar til sl. haust. Hún gegnir nú starfi spendýravistfræðings hjá Náttúrufræðistofnun Íslands. Ester Rut er gift Þóri Sigurhanssyni og eiga þau tvær dætur, fæddar árin 1989 og 1995.  

                                                                                  (Af heimasíðu Háskóla Íslands)

Stjórn og starfsmenn Melrakkaseturs Íslands óska Ester og fjölskyldu hennar til hamingju með þennan merka áfanga. 

Sa 1
Vefumsjn